उपकरणांच्या देखभालीचे काम, कामाचा भार आणि काठिण्यपातळीनुसार दैनंदिन देखभाल, प्राथमिक देखभाल आणि दुय्यम देखभाल यांमध्ये विभागले जाते. यातून निर्माण होणाऱ्या देखभाल प्रणालीला “त्रिस्तरीय देखभाल प्रणाली” असे म्हटले जाते.
(1) दैनंदिन देखभाल
प्रत्येक शिफ्टमध्ये ऑपरेटरने करावयाची उपकरणांच्या देखभालीची कामे म्हणजे नियमित देखभाल होय. यामध्ये स्वच्छता, इंधन भरणे, समायोजन, स्वतंत्र भागांची बदली, स्नेहन तपासणी, असामान्य आवाज, सुरक्षितता आणि नुकसानीची तपासणी यांचा समावेश होतो. नियमित देखभाल ही नियमित तपासणीसोबतच केली जाते, आणि ही उपकरणांच्या देखभालीची अशी पद्धत आहे, ज्यामध्ये केवळ यासाठी मनुष्यबळ लागत नाही.
(2) प्राथमिक देखभाल
हा एक अप्रत्यक्ष प्रतिबंधात्मक देखभालीचा प्रकार आहे, जो नियमित तपासणीवर आधारित असतो आणि देखभाल तपासणीद्वारे त्याला पूरक केले जाते. याच्या कामाचा मुख्य भाग खालीलप्रमाणे आहे: प्रत्येक उपकरणाच्या भागांची तपासणी, स्वच्छता आणि समायोजन; वीज वितरण कॅबिनेटच्या वायरिंगची तपासणी, धूळ काढणे आणि घट्ट करणे; जर काही छुपे दोष किंवा अनियमितता आढळल्या, तर त्या दूर केल्या पाहिजेत आणि गळती थांबवली पाहिजे. पहिल्या स्तराच्या देखभालीनंतर, उपकरण खालील आवश्यकता पूर्ण करते: स्वच्छ आणि चमकदार स्वरूप; धूळविरहित; लवचिक आणि सामान्य कार्यप्रणाली; सुरक्षा संरक्षण, संपूर्ण आणि विश्वसनीय सूचक उपकरणे. देखभाल कर्मचाऱ्यांनी देखभालीचा मुख्य भाग, देखभालीच्या प्रक्रियेदरम्यान आढळलेले आणि दूर केलेले छुपे धोके व अनियमितता, चाचणी कार्याचे परिणाम, कार्यप्रणालीची कामगिरी इत्यादी, तसेच सध्याच्या समस्यांची चांगली नोंद ठेवली पाहिजे. पहिल्या स्तराची देखभाल प्रामुख्याने ऑपरेटर आणि व्यावसायिक देखभाल कर्मचारी यांच्या सहकार्यावर आणि मार्गदर्शनावर आधारित असते.
(3) दुय्यम देखभाल
हे उपकरणाच्या तांत्रिक स्थितीच्या देखभालीवर आधारित आहे. दुय्यम देखभालीच्या कामामध्ये काही दुरुस्ती आणि किरकोळ दुरुस्ती, तसेच काही मध्यम स्वरूपाची दुरुस्ती पूर्ण करणे समाविष्ट आहे. यामध्ये प्रामुख्याने उपकरणाच्या नाजूक भागांची झीज आणि नुकसान दुरुस्त केले जाते किंवा ते बदलले जातात. दुय्यम देखभालीमध्ये प्राथमिक देखभालीची सर्व कामे पूर्ण करणे आवश्यक असते, तसेच सर्व स्नेहन भागांची स्वच्छता करणे, तेल बदलण्याच्या चक्रासोबत स्नेहन तेलाच्या गुणवत्तेची तपासणी करणे आणि तेल स्वच्छ करून बदलणे आवश्यक असते. उपकरणाची गतिशील तांत्रिक स्थिती आणि मुख्य अचूकता (आवाज, कंपन, तापमान वाढ, पृष्ठभागाचा खडबडीतपणा इत्यादी) तपासणे, स्थापनेची पातळी समायोजित करणे, भाग बदलणे किंवा दुरुस्त करणे, मोटर बेअरिंग्ज स्वच्छ करणे किंवा बदलणे, इन्सुलेशन प्रतिरोध मोजणे इत्यादी कामे केली जातात. दुय्यम देखभालीनंतर, अचूकता आणि कार्यक्षमता प्रक्रियेच्या आवश्यकता पूर्ण करणे आवश्यक असते, तसेच तेलाची गळती, हवेची गळती, विजेची गळती नसावी आणि आवाज, कंपन, दाब, तापमान वाढ इत्यादी मानके पूर्ण करत असावेत. दुय्यम देखभालीच्या आधी आणि नंतर, उपकरणाच्या गतिशील आणि स्थिर तांत्रिक स्थितीचे मोजमाप केले पाहिजे आणि देखभालीच्या नोंदी काळजीपूर्वक ठेवल्या पाहिजेत. दुय्यम देखभालीचे काम प्रामुख्याने व्यावसायिक देखभाल कर्मचाऱ्यांकडून केले जाते, ज्यात ऑपरेटरही सहभागी होतात.
(4) उपकरणांसाठी त्रिस्तरीय देखभाल प्रणालीची आखणी करणे
उपकरणाच्या तीन-स्तरीय देखभालीचे मानकीकरण करण्यासाठी, उपकरणाच्या प्रत्येक घटकाची झीज, कार्यक्षमता, अचूकतेतील घसरणीची पातळी आणि बिघाडाची शक्यता यानुसार प्रत्येक घटकाचे देखभाल चक्र, देखभालीची सामग्री आणि देखभाल श्रेणीचे वेळापत्रक तयार केले पाहिजे, जे उपकरणाच्या संचालन आणि देखभालीचा आधार असेल. उपकरणाच्या देखभाल योजनेचे एक उदाहरण तक्ता १ मध्ये दाखवले आहे. तक्त्यामधील “Ο” चा अर्थ देखभाल आणि तपासणी असा आहे. देखभालीच्या वेगवेगळ्या श्रेणी आणि वेगवेगळ्या कालावधीतील सामग्रीमुळे, व्यवहारात वेगवेगळ्या देखभाल श्रेणी दर्शवण्यासाठी वेगवेगळी चिन्हे वापरली जाऊ शकतात, जसे की दैनंदिन देखभालीसाठी “Ο”, प्राथमिक देखभालीसाठी “△”, आणि दुय्यम देखभालीसाठी “◇” इत्यादी.
उपकरणे हे आपण तयार केलेले 'शस्त्र' आहे आणि त्याचा जास्तीत जास्त फायदा मिळवण्यासाठी आपल्याला त्यांच्या निरंतर देखभालीची आवश्यकता असते. त्यामुळे, कृपया उपकरणांच्या देखभालीकडे लक्ष द्या आणि आपल्या 'शस्त्रांची' परिणामकारकता वाढवा.
पोस्ट करण्याची वेळ: ०६-मार्च-२०२१